عبد الحسين شهيدى صالحى
298
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
خويش آن را مىخوانند و بسيار از ابيات آن را از برمىكنند . اين تفسير نخست در 1308 ق در تهران در دو مجلد طبع گرديد سپس در سالهاى 1317 و 1318 و 1324 ق تجديد چاپ شده است . صفى عليشاه تفسير ديگرى به نام تفسير سورهء يوسف تأليف نموده است . و آن را در يك مجلد به زبان فارسى به شيوهء عرفانى و بر مذاق اهل تصوف نثرا تفسير و تأويل نموده كه در 1320 ق در تهران چاپ سنگى گرديده است . منابع : الذريعة ، 4 / 279 ؛ مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى ، 2 / 517 ؛ فهرست كتابهاى چاپى فارسى ، 1 / 1395 ؛ مفسران شيعه ، 186 ؛ تفسير و تفاسير جديد ، 179 . تفسير صالحى ، اثر شيخ محمد على صالحى ( م 1319 ق ) فرزند شيخ محمد صالح برغانى قزوينى ، از علما و متكلمين اماميه و اساتيد فقه و اصول حوزهء قزوين . تفسير مورد بحث شامل مجموعهاى از رسائل به زبان عربى و فارسى ، در بخشى از قرآن كريم است . مؤلف در اين اثر بعضى از آيات و سورههاى موردنظر خود را عنوان كرده سپس با مشرب ملايم متشرعه به رد شيخيه و بابيه پرداخته و اعتقادات خود را به سبك كلامى و فلسفى با بهره از روايات خاندان عصمت و طهارت ( ع ) بيان كرده است . اين تفسير از جمله تفسيرهايى است كه مشاجرات و برخوردهاى عقائد تند قرن سيزدهم هجرى را منعكس مىكند و تاريخ تأليف آنها از 1263 ق لغايت 1266 ق مىباشد . از جمله سورههايى كه مؤلف عنوان كرده است : سورهء الحمد ، سورهء الاخلاص ، سورهء الاعلى ، سورهء الرحمن ، سورهء القدر و غيره و از جمله آياتى كه در رد شيخيه و بابيه عنوان كرده آيهء : فَلَمَّا رَأَى الْقَمَرَ بازِغاً قالَ هذا رَبِّي . . . است . اين تفسير به فارسى و در رد سيد على محمد باب است كه صريح اقوال او را با روايات و به سبك استدلالى رد كرده است و نيز تفسير آيه مودة از سورهء شورى :